Jak nie płacić ZUS w spółce z o.o.

Zwolnienie ze składek to temat, który od lat budzi ogromne zainteresowanie przedsiębiorców. Wynika to z faktu, że składki ZUS w jednoosobowej działalności gospodarczej są wysokie i obciążają płynność finansową firm. Spółka z o.o. daje natomiast możliwość legalnego ograniczenia lub całkowitego wyeliminowania obowiązku opłacania składek ZUS przez wspólników i członków zarządu. Aby jednak korzystać z tych rozwiązań bezpiecznie, trzeba znać zasady wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz praktyki ZUS.

Czy w spółce z o.o. trzeba płacić ZUS?

Podstawowa zasada jest prosta: samo posiadanie udziałów w spółce z o.o., co do zasady, nie powoduje obowiązku opłacania składek ZUS. Wspólnik spółki z o.o., o ile nie jest jedynym wspólnikiem tej spółki, nie jest bowiem traktowany jak osoba prowadząca działalność gospodarczą, a więc nie powstaje tytuł do ubezpieczeń społecznych.

W praktyce oznacza to, że:

• wspólnik wieloosobowej spółki z o.o. nie płaci ZUS, jeśli nie wykonuje pracy na podstawie umowy o pracę lub zlecenia,
• członek zarządu nie płaci ZUS z tego tytułu, poza składką zdrowotną, jeśli pełni funkcję na podstawie powołania,
• wieloosobowa spółka z o.o. może funkcjonować bez żadnych składek ZUS, jeśli nie zatrudnia pracowników.

Powyższe to jedna z największych zalet tej formy prowadzenia działalności.

Kiedy wspólnik spółki z o.o. nie płaci ZUS?

Najważniejsza zasada: wspólnik wieloosobowej spółki z o.o. nie podlega obowiązkowym składkom ZUS. Warunek jest więc jeden – spółka musi mieć co najmniej dwóch wspólników.

Wspólnik nie płaci tym samym ZUS, gdy:

• jest wspólnikiem wieloosobowej spółki z o.o.,
• nie wykonuje pracy na podstawie umowy o pracę lub zlecenia,
• nie pobiera wynagrodzenia z tytułu powołania (gdyż to związane jest z koniecznością płatności składki zdrowotnej).

Wspólnik może więc uczestniczyć w zgromadzeniach, głosować nad uchwałami, podejmować decyzje korporacyjne i nie płacić żadnych składek ZUS.

Kiedy wspólnik musi płacić ZUS? – Spółka jednoosobowa

Wyjątek dotyczy jednoosobowej spółki z o.o. Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, jedyny wspólnik spółki z o.o. jest bowiem traktowany jak osoba prowadząca działalność gospodarczą, a więc:

• podlega obowiązkowym składkom ZUS,
• musi opłacać składki emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne.

To oznacza, że jednoosobowa spółka z o.o. nie daje zwolnienia z ZUS.

Jak uniknąć ZUS w jednoosobowej spółce z o.o.?

Sposobem na uniknięcie składek ZUS w jednoosobowej spółce z o.o. jest wprowadzenie do takiej spółki drugiego wspólnika.

Nawet niewielki udział (np. 5–10%) może bowiem zmienić spółkę w wieloosobową. Kluczową uchwałą Sądu Najwyższego dotyczącą „spółek prawie jednoosobowych” (czyli takich, w których jeden wspólnik posiada niemal cały kapitał, a drugi jedynie iluzoryczny ułamek) jest przy tym uchwała z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. akt III UZP 8/23). Orzeczenie to wskazuje, że wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99 procent udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wcześniej w takich przypadkach ZUS bardzo często uznawał tego typu dwuosobowe spółki za „spółki prawie jednoosobowe” i chciał traktować je jako osoby prowadzące działalność gospodarczą, podlegające obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne. Po wspomnianej uchwale Sądu Najwyższego przedsiębiorcy mają jednak naprawdę poważny argument w ewentualnych sporach z ZUS-em i ciężko mówić już w tym zakresie o jakiejkolwiek niedozwolonej optymalizacji.

Czy członek zarządu spółki z o.o. płaci ZUS?

To zależy od podstawy pełnienia funkcji:

• Powołanie (uchwała)

Brak ZUS (poza składką zdrowotną) – niezależnie od wysokości wynagrodzenia.

• Umowa o pracę

Pełne składki ZUS – jak przy każdym pracowniku.

• Umowa zlecenia

Składki ZUS obowiązkowe, chyba że zleceniobiorca ma inny tytuł do ubezpieczeń.

W praktyce większość spółek wynagradza zarząd na podstawie powołania, aby uniknąć pełnych składek.

Czy spółka z o.o. może działać bez żadnych składek ZUS?

Tak – jeśli:

• spółka ma co najmniej dwóch wspólników,
• członkowie zarządu spółki działają na podstawie powołania (do zapłaty tylko składka zdrowotna),
• spółka nie zatrudnia pracowników,
• spółka nie zawiera umów zlecenia.

W takiej konfiguracji spółka z o.o. może funkcjonować bez składek ZUS, co jest jedną z najczęściej wykorzystywanych form optymalizacji.

Sytuacje, które powodują obowiązek zapłaty składek na ZUS

ZUS bardzo dokładnie bada struktury spółek. Najczęstsze błędy to:

• wynagrodzenie na podstawie umowy zlecenia przy braku innych tytułów do ubezpieczenia,
• zatrudnienie wspólnika na umowę o pracę.

Podsumowanie

Jak nie płacić ZUS w spółce z o.o.? Najważniejsze zasady są jasne:

• wspólnik wieloosobowej spółki z o.o. nie płaci ZUS,
• członek zarządu na powołaniu nie płaci z tego tytułu ZUS (poza składką zdrowotną),
• jedyny wspólnik spółki z o.o. musi płacić ZUS,
• można legalnie uniknąć ZUS, wprowadzając do spółki drugiego wspólnika.

Spółka z o.o. daje więc realną możliwość optymalizacji kosztów ZUS, ale wymaga prawidłowej struktury i dokumentacji, aby uniknąć sporów z ZUS.

Podstawa prawna

• ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
• ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych,
• ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.